معتضد مردى خردپيشه و سختگير و سنگدل بود . بهنگام خشم ميگفت تا كسان را در گودالى نهند و خاك بريزند و زنده‌بگور كنند . و هم شجاع و جنگ آزموده بود كه از جنگهاى مكرر فيروز آمده بود . بدوران وى فتنه كمتر بود و سركشان از او حساب مى - بردند ، دوران وى ايام رفاه و امن بود ، عوارض اضافى را بخشود و عدالت را رواج داد و ستم از رعيت برداشت وى را سفاح دوم لقب دادند كه شوكت بنى عباس را نو كرده بود . بدوران معتضد بسيارى نويسندگان و مفكران و شاعران پا گرفتند كه از جمله ابن - ابى الدنيا مربى خليفه ( 281 ) و بحترى ( 284 ) شاعر بزرگ و مبرد ( 286 ) اديب معروف و ابن قتيبه ( 276 ) مورخ و نويسنده نامى و ابو حنيفه دينورى ( 276 ) و ابن - واضح يعقوبى ( 282 ) دو مورخ بزرگ آنعصر را نام ميبريم ثابت بن قره حرانى رياضيدان معروف و ابن فقيه همدانى جغرافيدان بزرگ بدوران او بودند كه بسال 287 درگذشتند ابن معتز و ابن رومى دو شاعر بزرگ عرب نيز در همين دوران بودند . معتضد شخصا شاعر بود و شعر نيكو مىسرود . مكتفى 289 - 295 از پس مرگ معتضد فرزند او محمد بخلافت رسيد و مكتفى لقب يافت . مادر وى كنيزى ترك بود جيجك نام كه به زيبائى شهره بود . مكتفى بهنگام مرگ پدر در رقه بود و قاسم وزير براى او بيعت گرفت و خليفه نو چون ببغداد رسيد قاسم را در وزارت بداشت و از پس وفات وى وزارت را بعباس پسرش داد . قاسم وزير از آن پس كه خلافت بمكتفى رسيد ، بدر فرمانده سپاه معتضد را كه بر دولت استيلا يافته بود از ميان برداشت . بگفته طبرى بد دلى قاسم با بدر از آنجا بود كه در حيات معتضد ميخواست خلافت را از خاندان او بگرداند و چون بدر همدلى نكرد اين كار نشد و بدوران مكتفى كه بدر بفارس بود غيبت او را غنيمت شمرد و توطئه